تبلیغات
پایگاه خبری ایران پرس - پروتکل الحاقی چیست و چه تعهداتی برای ایران پدید می‌آورد +متن کامل پروتکل
پایگاه خبری ایران پرس
اخبار روز و تحلیل خبری
مهمترین اخبار
اسلایدر 1 اسلایدر 2 اسلایدر 3 اسلایدر 4
 تا کنون حدود 40 مرکز درمان سرطان پستان در تهران وجود دارد که با توجه به رشد 25 درصدی از آمار کل زنان ایرانی این مراکز باید در تمامی بیمارستان ها و درمانگاه های سراسر کشور راه اندازی شود.   رضا ضراب بلافاصله پس از بازداشت گفت که بابک زنجانی سرمایه داری که طی سالهای اخیر مطرح شده است، رئیس اوست  مجله جهانی مُد FSHN برای رسمیت دادن به «مدلینگ و فشن» در ایران برای اولین بار بخش ویژه خود را به عکس‌ مُدل‌هایی از داخل ایران اختصاص داده است.   دیگر نمی خواهم فرصت‌ها را از دست بدهم. من هر چند عاشق ایرانم ولی می‌خواهم اینجا {آمریکا} بمانم
مردمى كردن اقتصاد، جزو الزامات اقتصاد مقاومتى است

اسلایدر 1 اسلایدر 2
 الله کرم:‎ ما در روز چهار شنبه به این نتیجه رسیدیم که تنها با انصراف جلیلی ممکن است جریان اصولگرایی بتواند در انتخابات به موفقیت برسد.   کاندیدای یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری گفت: به هر اجماعی با محوریت آقای خاتمی تمکین می‌کنم و با عهد خود پایبندم که امیدوارم آقای خاتمی تا ساعاتی دیگر نظر خود را اعلام کند.

در سال 1993 میلادی، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای تقویت و گسترش نظام پادمان‌های آژانس تدوین شد و در سال 1997 میلادی به تصویب شورای حکام رسید. 

نظارت آژانس تا پیش از پروتکل الحاقی براساس پادمان‌ها و نظارت‌های کلاسیک آن انجام می‌گرفت، اما با تصویب پروتکل الحاقی، اجازه قانونی را برای بازرسی‌های گسترده‌تر و سرزده از کشورهای عضو پیمان عدم اشاعه (NPT) فراهم می‌کند. کشورهای عضو آژانس باید این پروتکل را به عنوان «ضمیمه توافق جامع پادمان» بپذیرند.


پذیرش داوطلبانه بدون تصویب در مجلس

در مهرماه 1382 و در جریان حضور همزمان وزاری امور خارجه بریتانیا، فرانسه و آلمان در تهران، تیم مذاکره‌کننده ایران به سرپرستی دکتر روحانی، دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی، در اقدامی که هدف آن "اعتمادسازی" با کشورهای اروپایی بود، تصمیم گرفت "به طور داوطلبانه" پروتکل الحاقی را امضا و اجرا کند.

 

 

 

ایران پس از اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی، فعالیت های مربوط به غنی سازی اورانیوم را به حالت تعلیق درآورد و به بازرسان آژانس اجازه داد تا به صورت سرزده از مراکز اتمی و در برخی موارد از مراکز نظامی بازدید کنند.

اما با ارجاع پرونده اتمی ایران به شورای امنیت، مجلس فوریت طرحی را که چندی پیش از آن به تصویب رسانده بود از تصویب نهایی گذراند و دولت ایران را ملزم به کاهش همکاری با آژانس و لغو اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی کرد.


تعهدات اصلی پروتکل الحاقی:

کشورهای عضو آژانس پس از پذیرش پروتکل الحاقی موظف هستند اطلاعات بیشتری در خصوص فعالیت‌های هسته‌ای و هرگونه فعالیت مرتبط با آن از جمله اطلاعات تحقیق و توسعه برنامه هسته‌ای، تولید اورانیوم و توریوم و هرگونه واردات و صادرات مرتبط با برنامه هسته‌ای، به آژانس ارائه کنند.


بازرسی‌های سرزده و نامحدود

پروتکل الحاقی به بازرسان آژانس دسترسی وسیع‌تری در بازرسی‌های خود خواهد داد. براین اساس، بازرسان آژانس حق دارند در بازدید‌های سرزده، 2 ساعت پیش از زمان بازدید، به کشور مقصد اطلاع دهند و براساس مفاد پروتکل، آن کشور نیز متعهد است مقدمات اداری سفر بازرسان  از جمله صدور روادید و تمدید آن- و دسترسی به محل مورد نظر را فراهم کند. بازرسان آژانس می‌توانند علاوه بر نمونه‌برداری از مناطق مورد بازرسی، تجهیزات نظارت (مانیتورینگ) برای کشف فعالیت‌های احتمالی خارج از چارچوب را نصب کنند.

بنابراین کشورها متعهد می‌شوند دسترسی به محل مورد نظر بازرسان را برای نمونه‌گیری محیطی فراهم کنند و در صورت فراهم نشدن این امکان، باید تلاش کند مکان مجاور آن را در دسترس بازرسان قرار دهد.

در بازرسی‌های بدون اطلاع نیز این موضوع بدان معنی است که کشور مورد نظر و بهره‌بردار، زمانی از قصد بازرسان جهت انجام بازرسی مطلع می‌گردند که بازرسان آژانس به یک سایت وارد شده‌اند. داشتن این امکان مستلزم این است که بازرسان ویزای ورود مکرر به آن کشور را داشته باشند یا اصولا ویزایی از آن‌ها درخواست نشود.

نصب تجهیزات نظارت "آن‌لاین"  مستقیم  از دیگر موارد پیش‌بینی شده در بحث نظارت پروتکل الحاقی است که براساس آن آژانس می‌تواند در هر مکان مورد نظر خود که فعالیت‌هایی مرتبط با برنامه هسته‌ای انجام می‌شود، با نصب دوربین، بصورت زنده این فعالیت‌ها را زیر نظر داشته باشد. گفتنی است در حال حاضر عمده دوربین‌های نظارتی آژانس در تاسیسات هسته‌ای کشور، بصورت "آف‌لاین" تمام فعالیت‌ها را ثبت و ضبط می‌کنند.


موضع‌گیری‌های داخلی در مورد اجرا یا عدم اجرای پروتکل الحاقی

یکی از درخواست‌های 1+5 از ایران طی سال‌های گذشته، تصویب و اجرای پروتکل الحاقی بوده است که به گفته سید عباس عراقچی معاون وزیر امور خارجه و مذاکره‌کننده ارشد ایران، این طرح روی میز تیم ایرانی قرار دارد و بدلیل اطمینان ایران از فعالیت‌های صلح‌آمیز خود و عدم انحراف از این مسیر، نگرانی بابت بازرسی‌های سرزده و نظارت‌های بیشتر بر برنامه هسته‌ای خود نداریم.

عراقچی اما تاکید کرده است که اجرای پروتکل الحاقی در گام اول نخواهد بود و تنها روی میز است و این مربوط به گام‌های پایانی توافق با 1+5 می‌شود.

اما در سوی دیگر نیز نمایندگان مجلس شورای اسلامی نظرات دیگری مطرح کرده‌اند و بر حق مجلس در تصویب این پروتکل تاکید کرده‌اند.

حسین نجابت از نمایندگان اصولگرای مجلس تاکید کرده است که مجلس قطعا پیوستن به پروتکل الحاقی را نخواهد پذیرفت و ایران به چیزی دست پیدا نکرده است که بخواهد این پروتکل را اجرا کند.

کوهکن دیگر نماینده مجلس نیز به تیم مذاکره‌کننده ایران یادآور شده است که پذیرش یا عدم پذیرش پروتکل به عهده مجلس است و تیم مذاکره‌کننده نباید از طرف مجلس به 1+5 قولی بدهد.

منصور حقیقت‌پور نائب رئیس کمیسیون امنیت‌ملی و سیاست‌خارجی مجلس شورای اسلامی نیز پذیرفتن پروتکل الحاقی توسط هیئت مذاکر‌ه‌کننده جمهوری اسلامی را مردود دانسته و اعتقاد دارد " مسلما مقامات ایرانی شرکت‌کننده در مذاکره با گروه 1+5 مواردی نظیر پروتکل الحاقی را قبول نخواهند کرد و مطمئنا به این سمت نخواهند رفت".

علاء الدین بروجردی رئیس‌ کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس هم در این‌باره تاکید کرده ‌است : ما در مجلس عدم پذیرش پروتکل را به تصویب رساندیم و چون این موضوع مصوبه مجلس است طبیعی است که برداشتن هر گامی در این زمینه از سوی دولت باید با مصوبه مجلس باشد.

به هر روی، اجرای پروتکل الحاقی در نهایت نیاز به تصویب در مجلس شورای اسلامی و البته در تعامل سازنده مجلس با تیم مذاکره‌کننده کشورمان دارد. رهبر انقلاب نیز در فرمایشات اخیر خود نسبت به تیم مذاکره‌کننده کشورمان ابراز اعتماد و خوش‌بینی کردند و این اعتماد باید در سطوح مختلف نسبت به نمایندگان ایران وجود داشته باشد.

تا کنون پروتکل الحاقی به امضای 145 کشور رسیده است و 121 کشور نیز آن را به مرحله اجرا درآوردند. مصر و برزیل از جمله کشورهایی هستند که پروتکل الحاقی را اجرا نمی‌کنند. مصر پذیرش پروتکل الحاقی را به پیوستن اسرائیل به "پادمان‌ جامع" آژانس منوط کرده است و برزیل نیز با الزامی کردن پذیرش پروتکل الحاقی در همکاری‌های بین‌المللی مرتبط با اورانیوم و بازفرآوری، مخالفت کرده است.

ایران نیز در تاریخ 18 دسامبر سال 2003 میلادی این پروتکل را امضا کرده است که با تصویب مجلس، اجرایی خواهد شد.

لیست کشورهایی که پروتکل الحاقی را امضا کرده‌اند می‌توانید از  اینجا  مشاهده کنید.

کشورهایی که با رنگ قرمز مشخص شده‌اند، پروتکل الحاقی را امضا‌کرده اما هنوز به اجرا در نیاورده‌اند.


مفاد پروتکل الحاقی:

ماده 1 پروتکل، تصریح می‌نماید «مقررات موافقت نامه پادمان، تا جایی که با مقررات این پروتکل مرتبط و منطبق باشند، در این پروتکل اعمال خواهد گردید. در صورت وجود تناقض بین مقررات موافقت نامه پادمان و این پروتکل، مقررات این پروتکل حاکم خواهد بود

مواد 2 و 3 نیز در رابطه با ارائه اطلاعات می‌باشد که ماده 3 خود شامل 3 بخش است:

1 -1 ارائه اطلاعات مورد لزوم توسط کشور عضو برای آژانس که شامل موارد زیر می‌باشد:

الف) شرح کلی و نیز اطلاعات مشخص کننده مکان اجرای فعالیت‌های تحقیق و توسعه مرتبط با چرخه سوخت هسته‌ای که در آنها از مواد هسته‌ای استفاده نمی‌شود و در هر جایی که توسط کشور تأمین هزینه شود، پروانه فعالیت دریافت نماید، کنترل و یا از طرف کشور اجرا شود؛

ب ) اطلاعات تعیین شده توسط آژانس و مورد توافق کشور، در مورد فعالیت‌های بهره‌برداری مرتبط با پادمان در مؤسسات و مکان‌های خارج از مؤسسات که در آنها مواد هسته‌ای به طور معمول استفاده می‌شود؛

ج ) شرح کلی در مورد ساختمان در هر ساخت‌گاه(Site)، شامل کاربری آن و ذکر محتویات آن در صورتی که در شرح کلی روشن و کافی نباشد، نقشه‌ای از سایت نیز باید همراه با شرح کلی باشد؛

د ) اطلاعات مربوط به معادن اورانیوم و کارخانجات تغلیظ اورانیوم و توریوم؛

ه ) اطلاعات مربوط به مواد چشمه که به ترکیب و خلوص مناسب جهت تولید سوخت یا غنی‌سازی ایزوتوپی نرسیده‌اند؛

و ) اطلاعات مربوط به صادرات و واردات موادی که بر اساس موافقت‌نامه 153/INFCIRCلازم به ارائه آن نبوده است؛

ز ) اطلاعات مربوط به موادی که از پادمان معاف شده‌اند (به طور مثال موادی که در فعالیت‌های غیر هسته‌ای استفاده می‌شوند)؛

ح ) اطلاعات مربوط به پسمان‌‌هایی با پرتوزایی متوسط یا بالا شامل پلوتونیم، اورانیوم با غنای بالا یا اورانیوم 233 که پادمان بر آنها خاتمه یافته است؛

ط ) تجهیزات و مواد غیر هسته‌ای معین که در ضمیمه 2 پروتکل فهرست شده است؛

ی ) برنامه کلی مرتبط با توسعة چرخة سوخت هسته‌ای طی 10 سال آینده.

2 - 2 شامل تعهد کشور عضو در مورد:

الف) شرح کلی و نیز اطلاعات مشخص کنندة مکان اجرای فعالیت‌های تحقیق و توسعه مرتبط با چرخة سوخت هسته‌ای که در آنها از موادی هسته‌ای استفاده نمی‌شود و در هر جایی توسط کشور عضو تأمین هزینه شده، پروانة فعالیت دریافت‌نماید، کنترل و یا از طرف آن کشور اجرا گردد؛

ب ) شرح کلی از فعالیت‌ها و مشخصات اشخاص حقیقی و حقوقی جهت چنین فعالیت‌هایی، در مکان‌های شناسایی شده توسط آژانس در خارج از محلی که آژانس آنها را عملاً مربوط به فعالیت‌های آن محل بداند ارائه چنین اطلاعاتی منوط به درخواست ویژه از جانب آژانس می‌باشد و باید با مشورت با آژانس و به موقع انجام پذیرد؛

2 - 3 بنا به درخواست آژانس، کشور عضو باید در مورد هرگونه اطلاعاتی که بر طبق این ماده ارائه خواهد شد تا آنجا که به اهداف پادمان مربوط است، تفضیلات و توضیحات را در اختیار آژانس قرار دهد. این اطلاعات در مجموع شامل موارد زیر می‌باشد:

-این اطلاعات باید سالیانه به روز شود؛

-اطلاعات سالیانه در مورد صادرات و واردات مواد هسته‌ای، هنوز به مرحلة اعمال پادمان نرسیده‌اند؛

-اطلاعات سه ماهه در مورد صادرات و واردات تجهیزات و مواد هسته‌ای مشخص شده در ضمیمه دو پروتکل الحاقی؛

-اطلاعیه در مورد تغییرات در مکان‌های نگهداری پسمان‌‌هایی با پرتوزایی بالا و اطلاع قبلی به آژانس در مورد طرح‌های فرآوری بعدی این پسمان‌ها.

ماده 4 نیز در مورد دسترسی‌های تکمیلی صحبت می‌کند که از موارد اساسی و پایه‌ای اقدامات تحت این پروتکل می‌باشد. این ماده تشریح می‌نماید که چرا و چه موقع دسترسی‌های تکمیلی باید انجام شود. این دسترسی می‌تواند جهت اطمینان از فقدان هسته‌ای و فعالیت‌های انجام نشده و رفع سؤالات در ارتباط با صحیح و کامل بودن اطلاعات فراهم شده بر طبق ماده 2 یا حل هر گونه تناقض در رابطه ا این اطلاعات باشد. دسترسی‌های تکمیلی همچنین می‌تواند جهت تأیید وضعیت برچیده شدن یک مؤسسه یا مکانی خارج از مؤسسات که معمولاً مواد هسته‌ای در آن‌ها به کار رفته‌اند باشد. این دسترسی باید به جز در مواردی که مربوط به بازدیدهای بررسی اطلاعات طراحی یا بازرسی‌های ویژه یا معمولی از آن سایت باشد و حداکثر 2 ساعت یا کمتر از آن و در بقیه موارد حداقل 24 ساعت قبل به اطلاع کشور مورد نظر رسانیده شود. همچنین ماده فوق فرصتی را جهت توضیح و موجبات تسهیل برای رفع شبهه یا تناقض هر مسأله مورد نظر را به کشور عضو می‌دهد. چنین فرصتی پیش از درخواست بازرسی فراهم شد مگر آنکه آژانس تشخیص دهد که تأخیر در بازرسی به هدف و منظور بازرسی لطمه می‌زند.

مادة 5 نیز تعهد کشورهای عضو را در مورد اجازه دسترسی به مکان‌های مورد نظر بیان می‌دارد. بند ج این ماده نیز اشعار می‌دارد که «هر مکان تعیین شده توسط آژانس به غیر از مکان‌های اشاره شده در بندهای الف و ب این ماده جهت انجام نمونه برداری‌های محیطی مختص آن مکان، چنانچه کشور عضو نتواند امکان دسترسی به این مکان‌ها را فراهم آورد، باید فوراً تلاش معقول خود را جهت برآوردن خواسته‌های آژانس از مناطق مجاور یا از طریق روش‌های دیگر به کار بندد

«این بند از پروتکل الحاقی یکی از محل‌های مورد مناقشه است که بسیاری از کارشناسان و نمایندگان مجلس معتقدند کشورها را ملزم به پذیرش تعهدی می‌نماید که مغایر با اصل حاکمیت ملی است و کشور متعهد ناچار است که به نفع یک سازمان بین‌المللی از اصل منافع ملی خود در این مورد صرف نظر نماید.»

ماده 6 فعالیت‌های مجاز آژانس را در زمان دسترسی به مکان‌های مورد اشاره در ماده 5 بیان می‌دارد. که این به طور کلی عبارت است از مشاهدات عینی، جمع‌آوری نمونه‌های محیطی، استفاده از دستگاه‌های آشکارسازی و اندازه‌گیری پرتوها و به کارگیری انواع مهر و موم و وسایل شناسایی و تشخیص دستکاری‌ها بررسی سوابق پادمانی مربوط به تولید و حمل.

ماده 7 در مورد دسترسی‌های کنترل شده بر طبق این پروتکل جهت پیشگیری از انتشار اطلاعات حساس رعایت مقررات ایمنی یا حفاظت فیزیکی یا حفظ اطلاعات حساس اختصاصی یا تجاری بحث می‌نماید.

ماده 8 در این ماده عنوان می‌گردد که هیچ یک از مفاد این پروتکل نباید موجب گردد که کشور عضو مکان‌هایی علاوه بر موارد اشاره شده در مواد 5 و 9، مورد درخواست برای انجام فعالیت‌های بازرسی در یک مکان خاص، را در دسترس آژانس قرار ندهد. آژانس باید بلادرنگ برای انجام چنین درخواستی به هر تلاش منطقی دست بزند.

ماده 12 نیز از جمله مواردی است که تعهداتی را بر کشورهای اجراکننده پروتکل تحمیل می‌نماید که شاید با حاکمیت ملی ‌آن‌ها در تضاد باشد، اما نباید از نظر دور داشت که این شرایط را 145 کشور دنیا پذیرفته‌ و در حال اجرای آن هستند.

این ماده تصریح می‌‌نماید که کشور عضو باید ظرف یک ماه از تاریخ دریافت یک درخواست، روادید مناسب با مجوز ورود و خروج مکرر و یا روادید عبور را در صورت لزوم، در اختیار بازرس انتخابی و معرفی شده در درخواست، قرار دهد تا بازرس بتواند به منظور انجام وظایف خود وارد قلمرو کشور عضو شده و در آنجا بماند. هرگونه روادید مورد درخواست باید حداقل یک سال معتبر بوده و در صورت درخواست برای مدت انتصاب بازرس مورد نظر در کشور عضو تمدید گردد.

بازرسی‌های سر زده (بدون اطلاع)

این بازرسی‌ها شامل بازرسی‌هایی است که بدون اطلاع قبلی در مورد زمان فعالیت‌ها یا مکان‌های مورد بازرسی، در یک بازرسی انجام می‌شود.

 

ادامه مطلب




طبقه بندی: اخبار بین المللی، 
برچسب ها: ایران، ان پی تی، آژانس، انرژی، مذاکرات، هسته ای، ژنو، متن، جزئیات، پروتکل، الحاقی، مجلس، تصویب، تعهد، پادمان، ظریف، روحانی، مشرق،
ارسال توسط امیر محبی
آخرین مطالب
انتخاب سردبیر
برای دیدن روی تصویر آن كلیك كنید
 
پر بیننده‌ترین
آرشیو مطالب
صفحات جانبی
پیوند های روزانه
تابلوی دوستان
پایگاه خبری ایران پرس دکتر حسن عباسی

محک :: موسسه خیریه حمایت از کودکان مبتلا به سرطان - جستجوگر خبری شنیدی

 ملکه حجاب

زمزمه های ظهور متقم

لوگوی ما